Rize ili Oda Borsa Müşterek Toplantısı Ardeşen Ticaret ve Sanayi Odası ev sahipliğinde Rize Ticaret ve Sanayi Odası, Rize Tİcaret Borsası, Çayeli Ticaret ve Sanayi Odası, Pazar Ticaret ve Sanayi Odası, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dekanı ve Rize Oda Borsa Akademik Danışmanı Prof. Dr. Alaattin Kızıltan’ın katılımıyla Ardeşen’de yapıldı.
Oda borsaların yönetim kurulu başkanları, meclis başkanları, genel sekreterleri katılımıyla gerçekleşen toplantıda aşağıdaki konular görüşüldü.
Ev sahibi Ardeşen TSO Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Kuyumcu’nun açılış konuşmasının ardından katılımcılar Rize’nin ekonomisi, çay sanayisi, turizm sektörü ve yapılan projeler hakkında değerlendirmelerde bulundu. Toplantıda ayrıca İlimizin gelişimi için neler yapılması gerektiği konuşuldu.
Ardeşen Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İsmail Kuyumcu Açış konuşmasında bazı konu başlıklarını dile getirdi. Öncelikle yapımında sona gelinen Rize-Artvin Havalimanı Projesi için yerel halkın istihdamının sağlanması için neler yapılması gerektiği, konu hakkındaki çalışmaların hızlandırılması gerektiğini ifade eden Kuyumcu, Samsun Sarp Demiryolu projesinin 2023 programına alınması için lobi çalışması yapılması gerektiğini vurguladı. Kuyumcu projenin bölgenin gelişimi için, ulaşım ve özellikle lojistik konularında rekabet gücünü artıracak bu projenin büyük önem arz ettiğini belirtti. Bölgenin gelişimi için Rize ili Odaları ve Borsa’nın da katılımıyla oluşturulacak bir heyet ile bir yurt dışı programı organize edilmesi gerektiğini ifade eden Kuyumcu, PTT’nin banka ve kargo vb. hizmetlerini sürdürmelerine karşın Oda üyeliklerinin bulunmadığının altını çizerek bu yünde bir çalışma yapılması gerektiğini dile getirdi. Bölgedeki çay fabrikalarının önlerinde birer adet satış reyonu bulundurulmasının turizm açısından faydalı olacağı kanaatini belirten Kuyumcu, içerisinde bulunduğumuz ekonomik durum göz önünde bulundurulduğunda 2022 yılı için SGK ve BAĞKUR primlerine artış yapılmaması gerektiğini, Oda üyelerinden böyle bir talebin kendilerine iletildiğini ifade etti. DOKAP üzerinden sadece kaymakamlık ve belediyelerin proje yapabildiklerini vurgulayan Kuyumcu, bu konunun tekrar değerlendirilmesi ve Ticaret ve Sanayi odalarının da DOKAP üzerinden proje yapılmasına imkan sağlanması gerektiğini ifade etti. Turizm alanında yapılmak istenilen yatırımlar için en az 11 kuruma müracaat etmek gerektiğini vurgulayan Kuyumcu, bu konuda TOBB öncülüğünde gerçekleştirilen bir çalışma ile iş yeri açma konusunda tüm işlemlerin ticaret odası bünyesinde çözümlenmesinin sağlandığının altını çizerek, benzer bir uygulamanın hayata geçirilmesinin yatırımcılar için büyük kolaylık olacağını ifade etti.
Çayeli Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Ali Mert söz alarak değerlendirmelerde bulundu. TKDK konusunda değerlendirmelerde bulunan Mert, Rize’nin bu konuda mağduriyetler yaşadığını ifade eden Mert, Rize’de bir şubesinin açılması gerektiğini ifade etti. Faklı il ve ilçelerde balıkçılık sektörü gibi sektörlerin bu TKDK’nın desteklerinden yararlandıklarının altını çizen Mert, Rize’de de bu destekler ile birçok projenin hayata geçirilebileceğini belirtti. Zincir mağazaların çalışma saatleri konusunda yerel mağaza ve marketlerin korunması adına bir çalışma yapılması gerektiğini ifade eden Mert, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi hakkındaki Kanunun 6585 sayılı kanun gereğince Perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının saatleri meslek kuruluşlarının müşterek teklifleri üzerine yetkili idarenin görüşleri alınarak Valilik tarafından belirlendiğini belirtti. Gün geçtikçe sayıları artan bu zincir mağazalara belirli oranda sınırlamalar getirilmediği takdirde yerel perakendecinin durumunun daha da kötüye gideceğini vurgulayan Mert, konunun aciliyet ile çözüme kavuşturulması gerektiği değerlendirmesinde bulundu. Özellikle bölgenin turizm beldelerinde yapılan çarpık yapılaşmanın olumsuz etkileri ile karşı karşıya kalındığını belirten Mehmet Ali Mert, olması gerekenin arazi coğrafyasına uygun şekilde projelendirilmesi olduğunu ifade etti. Mert, yaylalarda turizm amaçlı konaklama tesislerinin yapılmasını doğru bulmadığını, buraların daha çok yürüyüş ve benzeri organizasyonlar ile değerlendirilmesine yönelik çalışmaların yapılması gerektiğini belirterek yaylalar ile yerleşim yerleri arasında kalan ve mera kapsamında olan mekânların turizme kazandırılması için yapılan yatırımların desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Fırıncılar konusunda un vb. hammaddelere son yapılan zamların ekmek fiyatlarına yeterli ölçüde yansıtılamadığını vurgulayan Mert, bu konuda da düzenleme yapılması gerektiğini ifade etti.
Pazar Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Neşet Çakır konuşmasında ilk olarak Havalimanında yerel halkın istihdamı ve ticari alanların tahsisi konusunda lobi çalışması yapılması gerektiğini ifade etti. Müteahhitlerin hammadde fiyatlarının artması nedeniyle zor durumda olduklarını belirten Çakır, özellikle kamuya yapılan işlerin yapılmasının mevcut şartlarda mümkün olmadığı, iflas vb. sonuçlarla karşı karşıya kalınacağı değerlendirmesinde bulundu. Ticaret Odası üyelerinin düşük faizli kredi temin edebilmek için üyeliklerini esnaf odalarına kaydırdıklarını ifade eden Çakır, kamu bankaları ile protokol imzalanmasına karşın oda üyelerinin krediye ulaşmalarının zor olduğunu, düşük faizle kredi vermeye yanaşmadıklarını belirtti.
Rize Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdoğan konuşmasına PTT Bankların ticaret odalarına üye olması konusunu değerlendirdi. Yakın zamanda üyelik zorunluluğu getirileceğini ifade eden Erdoğan, Çay Kanunu konusundaki gelişmeler hakkında katılımcılara bilgi verdi. Çalışmaların belli oranda tamamlanmış olduğunu ifade eden Erdoğan Ocak ayının ilk haftalarında toparlama mahiyetinde Rize’de bir toplantı planlandığını belirtti. Çay Kanununun 2022 Şubat veya Mart aylarında meclise sunulmasının planlandığını ifade eden Erdoğan, Tek madde kanun olarak veya torba yasa içerisinde meclise sunulacağı ihtimalleri üzerinde durulduğunu belirten Erdoğan hızlı bir şekilde meclisten geçirilmesi temennisini katılımcılar ile paylaştı. Erdoğan, Çay Kanunu’nun çıkarılması için tüm paydaşlar ile birlikte çok çalıştıklarını belirterek, hayırlı olmasını temennisini iletti. 2021 yılında Toplamda 1 milyon 442 bin ton yaş çay üretimi gerçekleştirildiğini ifade eden Erdoğan, 1., 2. ve 3. sürgündeki verimlerin tarla bazında düşük olmasına rağmen alan artışlarından dolayı bahse konu rakamlara ulaşıldığını belirtti. Çaykur’un 860 bin ton civarında, özel sektörün de 580 bin ton civarında yaş çay alımı olduğunu ifade eden Erdoğan, bu rakamlar ışığında 280 bin ton civarında kuru çay üretildiği bilgisini paylaştı. Üretilen kuru çayın yıllık bazdaki tüketimden 25 bin ton civarında fazla olduğunu belirten Erdoğan, özel sektör açısından ürünün değer yapacağı bir döneme doğru gidildiği değerlendirmesinde bulundu. Eğer Çaykur özel sektöre çuval çay satışı yapmaz ise seneye iyi bir sezon yaşanacağı kanaatini ifade eden Erdoğan satış yapılması durumunda özel sektörün sıkıntı yaşayacağını belirtti. Çaykur’un özel sektöre çuval çay satışı yapmaması durumunda önümüzdeki yıl özel sektörün yaş çay alımında makul fiyatlara çıkmasının söz konusu olduğunu vurgulayan Erdoğan, Çay Kanunun çıkması ile birlikte üretici ve müstahsil için güzel bir sezon yaşanacağını ifade etti. Girdi maliyetlerin yüksek olduğu bugünlerde 1 kg kuru çayın maliyetinin 30 tl olduğunu vurgulayan Erdoğan, Çaykur’un kuru çay fiyatlarına zam yapması talebini yineledi. Devletten herhangi bir şey talep edilmesi durumunda, belirli bir düzeyde şekillendirilmiş projeler ile talep edilmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, aksi takdirde sonuca ulaşmanın mümkün olmadığını vurguladı. Mehmet Erdoğan, yapılacak her türlü çalışmada destek olacaklarını ifade ederek sözlerini tamamladı.
Rize Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Şaban Aziz Karamehmetoğlu, yaşanan ekonomik sıkıntıların her sektörü zor durumda bıraktığını ifade ederek, bu memleket bizim, bu nedenle bu sıkıntılara hep birlikte göğüs gereceğiz, dedi. Rize’de şu andaki en önemli projenin Rize Organize Sanayi Bölgesi olduğunu ifade eden Karamehmetoğlu, Bölgede 2. Etap çalışmalarının sürdürüldüğünü belirtti. Karamehmetoğlu konuşmasına şu sözlerle devam etti: Organize sanayi Bölgesinin ilk etabında birçok fabrika faaliyetine başlamış durumda, bir kısmı da 4-5 ay içerisinde faaliyete geçirilecektir. Rize Ticaret ve Sanayi Odası olarak diğer paydaşlarımız ile birlikte büyük emek verdiğimiz Rize Organize Sanayi Bölgemize gittiğimizde fabrikaların çalıştığını, yeni bir istihdam alanı kazanıldığını görmek bizleri mutlu ediyor. İhracat rakamları da gün geçtikçe artıyor. Cumhurbaşkanımız ile yaptığımız görüşmenin ardından 2. Etap çalışmaları için OSB’ye 70 milyon TL’lik bir ödenek çıkarıldı. Kendilerine şükranlarımızı sunuyoruz. Kamulaştırma bedellerini ödemek için kullanılan bu rakamın belli düzeyde yetersiz kalması sonucunda talebimizi yetkili mercilere ilettik. En kısa zamanda kalan meblağın ödeneğinin de çıkarılması ile kamulaştırma çalışmalarını çözüme kavuşturmuş olacağız. OSB’de ÇED raporunun alındığı alan toplamda 1400 dönümdür. 2. Etap çalışmalarını da dahil ettiğimizde bu alanın %70’i civarındaki kısmını kullanıma açmış oluyoruz. 2. Etap için başvurular alınmaya başladı. Dileyen, yatırım yapmak isteyen girişimcilerimizi Organize sanayi bölgesine başvurmalarını bekliyoruz. Bunun bir fırsat olduğu, bu fırsatı iyi değerlendirmek gerektiği kanaatindeyim. PTT Bankaları konusunda Ptt işletmeleri AŞ ye döndükleri için belli bir süre oda aidatlarından muaf oldukları bilgisini iletmek isterim. Artan girdi maliyetleri maalesef İnşaat sektörünün belini büyük ölçüde bükmüş durumdadır. Özellikle küresel piyasada demir çimento gibi ağır sanayi mallarının fiyatlarının artması, ülkemizde de döviz kurundaki artışın etkisi ile rakamlar yukarı doğru tırmanmış durumda. İnşallah en kısa zamanda bir denge sağlanır ve herkes hesabını rahat bir şekilde yapabilir. İnşaat taahhüt alanında fiyat farkı konusunda TOBB olarak bir komisyon kurulmuştu, ancak çalışmalar durdurularak tasfiye kararnamesi üzerinde durulmaya başlandı. Ancak bu konuda bizim bazı tedirgin olduğumuz durumlar var. Bu durum gerçekleşirse Türkiye genelinde birçok kamu yatırımları durma riski ile karşı karşıya gelebilir. İhalelerin iptali ve yeniden ihale edilmesi konusu zaman ve para kaybına neden olacaktır. Bu durumu ilgililere çok iyi anlatabilmek lazımdır. Bundan ziyade fiyat farkı çalışması yapılarak çalışmaların devam etmesinin sağlanması gerekmektedir. Çay kanunu konusu bölgemiz için hayati bir meseledir. Yıllardan beri konuşulan bir meseledir. Çay Kanunu konusunda gerçekleşen toplantıya katılma imkânı buldum. İlk kez bu sorunun çözümleneceğine dair bir kanaat oluştu bizde. Sonuç olarak ocak ayı içerisinde yapılacak ve bizlerin de katılacağı toplantıda son şeklin verilmesi ile çay kanunu meclise sunulacaktır. Hayırlara vesile olmasını diliyorum. Ticaret Borsası Başkanımız Mehmet Erdoğan’a emeklerinden dolayı teşekkür ediyorum. Bizler de bu konuda elimizden gelen desteği veriyoruz. Havalimanı’nın ilimizin gelişmesi anlamında çok ciddi ivme sağlayacağına inanıyoruz. Bu anlamda geniş iş imkânları oluşacağı kanaatindeyiz. Havalimanının çeşitli farklı ünitelerinde yerel halkımızın istihdam edilmesi için Odamız olarak çeşitli kurslar hazırlamaktayız. Diğer yandan projeler ile taleplerimizi ilettiğimiz takdirde sonuca ulaşabileceğimizi düşünüyorum. Lojistik merkez inşaatımızda hızla devam etmektedir. Bu proje küzey-güney aksında önemli bir rol üstlenecektir. Odamız meclis üyeleri ile birlikte gerçekleştirdiğimiz Malatya, Elazığ, Diyarbakır, Mardin ve Bingöl’de görüşmeler gerçekleştirdik. Ayrıca Rize’nin onur konuğu olduğu Diyarbakır Mezopotamya Gurme ve Yöresel Lezzetler fuarına katılım gerçekleştirdik. Bahse konu illerde yaptığımız görüşmelerde kuzey-güney aksında gerçekleştirilecek ticaret hacminin artırılması hususunda Lojistik Merkezin önemini vurguladık. Ayrıca bu iller ile Kardeş Oda Protokolleri imzaladık. Türkiye’de Rize’de ve Diyarbakır’da 2 Büyük Lojistik Merkez kuruluyor. Bu anlamda bu ilişkiyi doğru altyapılar ile kurmak için çalışmaları sürdürüyoruz. DOKAP bu yıl için kamu ağırlıklı sürdürecektir. İlerleyen dönemde farklı bir süreç gerçekleştiğinde bunun değerlendirmesini yaparız.
Karamehmetoğlu ayrıca Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği uzmanlarınca hazırlanan, Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili sunum hakkında katılımcıları bilgilendirdi.
Konuşmaların ardından Rize ili Odalar ve Borsa Akademik Danışmanı Prof. Dr. Alaattin Kızıltan Türkiye’de ve İlimizdeki ekonomik durum hakkında bir sunum gerçekleştirdi.
